Informatie van I&M en ProRail?

De bewoners langs de spoorlijnen waarvoor de nieuwe plannen voor het goederenvervoer worden gemaakt, hebben eigenlijk nog steeds weinig over die plannen te horen gekregen. De informatie van ProRail en het ministerie is te weinig, is te vaag en komt te laat.

In 2010 besloot de regering dat er maatregelen nodig zijn om meer mensen van het spoor gebruik te laten maken. Een belangrijk onderdeel daarvan is het opvoeren van het aantal reizigerstreinen in de Randstad. Die moeten 'spoorboekloos' gaan rijden. Als gevolg daarvan is er op sommige trajecten minder ruimte voor goederentreinen. In de plannen van de regering (het 'Programma Hoogfrequent Spoor', PHS) worden daarom nieuwe routes aangewezen voor de goederentreinen. Bovendien verwacht de regering dat het aantal goederentreinen in de komende jaren fors zal toenemen.

BathmenOverwegMet één van die routes, waarop het goederenvervoer sterk zal toenemen, krijgt ook Bathmen te maken. Dat is de route waarbij de goederentreinen vanaf de Betuweroute bij Elst aftakken om via Zutphen naar Hengelo, Oldenzaal en verder naar Duitsland te rijden. En andersom natuurlijk.

De kortste route is rechtstreeks van Zutphen naar Hengelo langs het Twentekanaal. Daar ligt al een (enkelbaans) spoorlijn. In andere plannen rijden de treinen vanaf Zutphen eerst nog verder door naar het noorden, via Deventer en Almelo naar Hengelo en verder. En dan komt Bathmen in beeld.

In de plannen, voor zover ze tot nu toe zijn duidelijk gemaakt, is opgenomen dat de goederentreinen naar Deventer rijden, daar van rijrichting veranderen (de locomotief rijdt om naar de andere kant van de trein) en dan verder rijden naar Hengelo. Heel wat extra verkeer vlak langs de bebouwing van Bathmen dus!

Maar niet zo handig, dat 'kopmaken' (van rijrichting veranderen) in Deventer. Dat kost ongeveer 45 minuten, en dat vinden de goederenvervoerders niet zo prettig. Veel beter zou het zijn als de goederentreinen niet van rijrichting hoeven te veranderen, maar in één ruk van Zutphen naar Hengelo kunnen doorrijden. Maar... dan moet er wel even een nieuw stuk spoor à la Betuweroute worden aangelegd om de bocht van het spoor van Zutphen naar het spoor naar Hengelo te kunnen maken. Ook daar zijn dus plannen voor gemaakt, zelfs twee: een kilometerslange spoorboog net ten westen of net ten oosten van Bathmen. Hoe die spoorboog er precies uit komt te zien, en waar die dan precies komt te liggen, dat is nog nauwelijks bekend.

De minister van I&M moet nu een keuze maken uit de verschillende varianten. Dat doet ze in het najaar van 2013.

SpoorbochtMaar dat gaat niet zomaar. Daar gaat een hele procedure aan vooraf, waarbij ook de bevolking goed geïnformeerd moet worden.

Zo moet er eerst een onderzoek plaatsvinden naar de milieu-effecten, want dat dit soort plannen grote gevolgen heeft voor de omgeving, daar is iedereen het over eens. Zo'n milieu-effect-rapportage (m.e.r.) start met het publiceren van een notitie waarin staat hoe de milieugevolgen van de plannen worden onderzocht. Inmiddels is die verschenen, en kon iedereen die dat wilde daarop reageren. Maar... dan is het wel een beetje vreemd dat de plannen op dat moment nog zo onduidelijk waren.

En dat is al een tijdje zo. Al bij de start van het Programma Hoogfrequent Spoor vond de Tweede Kamer met name de situatie bij Deventer en Bathmen nog erg onduidelijk. De Kamer vroeg aan de minister om meer informatie, en daarop schreef ProRail (de eigenlijke plannenmaker én uitvoerder van de plannen van het ministerie) een notitie 'Goederenboog Deventer', die in september 2010 door de minister aan de Tweede Kamer werd aangeboden. Dit was tot nu toe de enige bron van - zij het nog erg globale - informatie over wat Bathmen aan spoorplannen stond te wachten.

Dat was al niet veel, maar inmiddels is gebleken dat die notitie niets meer waard is. Volgens de woordvoerder van het ministerie van I&M heeft die notitie nu, na anderhalf jaar, plotseling "geen enkele status meer". Vreemd dat dan toch, zonder dat er van de plannen veel bekend is, een m.e.r.-procedure gestart is. Je zou toch verwachten dat éérst de plannen gemaakt worden, en dan de procedure pas gestart wordt. Of zouden die plannen er gewoon al liggen?

En het kan nog gekker. Want de minister heeft opdracht gegeven om een aantal onderzoeken uit te voeren, waaruit kan blijken dat de nieuwe spoorbogen helemaal niet nodig zijn. De resultaten werden op zijn vroegst verwacht in april 2012, sommige nog later. Die voorstudies waren dus nog helemaal niet afgerond op het moment dat de planprocedures al in gang zijn gezet.

Snapt u het nog?

Nee, natuurlijk niet. Ook de verplichte adviescommissie voor m.e.r.-procedures vond dit een heel rare gang van zaken, en die adviseerde de minister om eerst maar eens die onderzoeken af te wachten en bovendien een brede verkenning van de alternatieven uit te voeren. Maar de minister sloeg het advies in de wind. De m.e.r.-procedure gaat gewoon door, met als resultaat een door het ministerie samengestelde MER, die op 21 mei 2013 ter inzage gelegd zal worden.
En dan heeft het ministerie wél heel wat uit te leggen.

  

Meer over de procedures