Artikelen

Ministerie en ProRail willen Bathmen niet écht informeren

Bathmen laat niet over zich heenlopen, zoveel moet ProRail op 31 januari in Boode wel duidelijk zijn geworden. Of beter: laat niet over zich heenrijden. Want de vele honderden Battummers die afgekomen waren op de door ProRail en het ministerie van Infrastructuur en Milieu georganiseerde inloopavond over de plannen om grote aantallen goederentreinen door Bathmen te laten rijden, lieten er geen misverstand over bestaan dat ze van die plannen niet gediend zijn. En de organisatoren zelf leken erop uit te zijn de avond te laten mislukken, door hun weigering in te spelen op de ontstane situatie.

Boode

Kijk hier op de website van RTV Oost voor een filmverslag van de informatieavond 

Domme aanpak van 'inloopavond' leidt tot faliekante mislukking

Vaag waren de plannen tot nu toe, en vaag bleven ze ook op de informatieavond in zalencentrum Boode. Er lijkt de plannenmakers veel aan gelegen om in dit stadium nog zo weinig mogelijk prijs te geven van wat allicht al op hun tekentafels klaarligt. Waar het in het gedrang maar weinig mensen lukte om met een van de aanwezige vertegenwoordigers van het ministerie of de spooronderneming serieus in gesprek te komen, kon het merendeel niet veel anders doen dan constateren dat de gekozen opzet voor de voorlichtingsavond een enorme blunder was. Tot teleurstelling van de meeste aanwezigen kwam er van de belofte van ProRail dat er op álle vragen van iedereen een duidelijk en informatief antwoord zou komen, vrijwel niets terecht. Op concrete vragen kwam geen of een ontwijkend antwoord; mensen klaagden dat ze al een tijd stonden te wachten maar niemand hadden kunnen spreken, en voor de uitgestalde panelen was het dringen om iets op te vangen.

OverwegZaal Boode puilde uit. Maar ProRail en het ministerie hadden er niet aan willen denken om een geluidsinstallatie te regelen en geweigerd eerst een presentatie van hun plannen aan de verzamelde inwoners van Bathmen en omstreken te verzorgen. Het leek er nog het meeste op dat ProRail de twee uur aanwezigheid in Bathmen alleen verplicht organiseerde om zich in een later stadium erop te kunnen beroepen dat het bedrijf “in gesprek is geweest” met de bij de plannen betrokken bewoners, en deze rituele dans met een minimale inspanning wenste uit te voeren.

Toen kort na zeven uur de zaal al heel vol was, besloot de organisatie van ProRail zelfs dat mensen de zaal niet meer in mochten.

BVB-voorzitter Joop Blaauw sprak na een kwartier, zichtbaar teleurgesteld, de historische woorden “Dit lijkt nergens op!” en oogstte sympathie bij de aanwezigen toen hij de aandacht vroeg en aan de organisatoren voorstelde om vanaf nu de vragen plenair te beantwoorden, om op die manier de avond nog enigszins te redden. Het woord werd hem daarna echter ontnomen; vertegenwoordiger van het ministerie van Infrastructuur en Milieu Frank van Heijst wierp zich op als de organisator van de avond,  die dus alleen mocht bepalen hoe en wat er gebeurde. Blaauw trok daarop de enige conclusie die op dat moment mogelijk was: hij stelde de aanwezigen voor het hier maar bij te laten en de organisatoren zo duidelijk te maken dat ze in hun opzet volledig gefaald hadden.

Bathmen wil deze plannen niet, Bathmen wil geen explosie van de aantallen goederentreinen en Bathmen laat zich ook niet gebruiken in een opzetje wat later moet dienen als legitimering voor het feit dat er met de lokale bevolking “overlegd” moet zijn, zo was de teneur.

Daarop verlieten ettelijke honderden aanwezigen de zaal.

       neerbuigende en botte opmerking van de I&M-vertegenwoordiger

Van HeijstProRail en I&M waren gewaarschuwd dat de opkomst in Bathmen wel eens erg groot zou kunnen worden, en in de voorafgaande dagen was van diverse zijden druk op hen uitgeoefend om een presentatie voor de hele zaal te houden. De BVB had zelf contact gezocht met het ministerie en zijn diensten aangeboden bij het in goede banen leiden van de avond. I&M-voorman Frank van Heijst liet enkele uren voor de bijeenkomst begon aan de BVB weten dat categorisch te weigeren en rigide vast te houden aan de door hem vastgestelde wijze van informeren: uitsluitend 1-op-1 gesprekken met aanwezigen. De reden die voor deze halsstarrigheid werd gegeven, was dat er mensen zouden kunnen zijn die niet voor een microfoon een vraag durfden te stellen. De consequentie dat er dan vanwege de grote toeloop voor de meeste aanwezigen helemaal géén mogelijkheid zou zijn om ook maar een vraag te stellen, moest maar voor lief worden genomen.

Toen Joop Blaauw, die een microfoon aangereikt had gekregen, in de zaal zijn voorstel publiekelijk herhaalde, reageerde I&M-man Van Heijst dan ook geprikkeld. Boegeroep viel hem ten deel toen hij duidelijk maakte dat hij hier niet op in wilde gaan. Met een neerbuigende en botte opmerking van de I&M-vertegenwoordiger (“En nu gaat de microfoon uit!”) viel voor veel aanwezigen het masker van de man die zei bereid te zijn de vragen van iedereen te beantwoorden, maar die blijkbaar in werkelijkheid alleen bereid was dat met een enkeling in onderonsjes te doen. De hautaine manier waarop de goedbedoelde interventie van de in Bathmen zeer gerespecteerde BVB-woordvoerder dokter Blaauw door Van Heijst werd beantwoord, schoot menigeen in het verkeerde keelgat. “Een aanfluiting!”, was de kort-maar-krachtige reactie uit de zaal. Bij de toeschouwers van dit genante tafereel leek het laatste restje respect voor het organisatorisch talent van de aanwezige plannenmakers verdwenen. Van Heijst verbood zelfs vervolgens Blaauw nog maar een woord door de microfoon te zeggen.

Des te schrijnender was deze vertoning, omdat al anderhalf jaar geleden de verzamelde gemeentebesturen van 23 bij de plannen betrokken gemeenten samen met het provinciebestuur van Overijssel en Gelderland in een brandbrief aan de minister van I&M verwijten dat de communicatie vanuit het ministerie en ProRail richting burgers minimaal is geweest.

“PHS, en met name de herroutering van het goederenverkeer, leidt in Oost-Nederland tot veel maatschappelijke onrust. Veel inwoners maken zich ernstig zorgen over de leefbaarheid langs het spoor. (...) Ook het beperkt betrekken van lokale overheden door de Minister en het niet tot nauwelijks communiceren met de bewoners langs de lijnen heeft sterk bijgedragen aan de maatschappelijke onrust. Wij dagen de Minister dan ook uit (...) de communicatie met de bewoners onverwijld ter hand te nemen”, schreven de bestuurders op 16 juli 2010 in de brief.

Daarvan was dus, na anderhalf jaar, deze inloopavond samen met enkele over de plannen vage folders het uiterst magere resultaat.

       grove strepen in het Bathmense landschap

Nog schrijnender was dit juist voor de inwoners van Bathmen, waar in tegenstelling tot alle andere plaatsen aan het plantraject niet alleen de drukte op het spoor volgens de plannen gigantisch zal gaan toenemen, maar ook Betuwelijn-achtige nieuwe spoorwerken in het landschap moeten verrijzen vlak langs het dorp. Bathmen neemt zodoende een unieke positie in de plannen in, die in vergelijking met de andere plaatsen een nog veel meer toeschietelijke houding vanuit het ministerie ten aanzien van het verstrekken van heldere informatie rechtvaardigt.

Om iets van die plannen te vernemen, moesten de inwoners van Bathmen zich tot nu toe echter behelpen met een rapport over de ‘Deventer varianten’ dat ProRail in september 2010, op verzoek van Kamerleden zelf, aan de Tweede Kamer stuurde. De minister schreef er in de begeleidende brief bij: dit rapport “betreft een door Prorail opgestelde samenvatting van het ruwe onderzoeksmateriaal dat in de twee jaar voorafgaand aan de voorkeursbeslissing gebruikt is in de door Prorail uitgevoerde analyses.

In dit dunne rapportje wordt in tamelijk algemene bewoordingen en met een enkel heel vaag en globaal kaartje aangegeven wat de bedoeling van de plannenmakers is. Op dat ongedetailleerde kaartje staan niet meer dan enkele grove strepen in het Bathmense landschap.

PaneelProRail-webDe gewekte verwachting dat ProRail op de informatieavond in Boode eindelijk wél openheid zou geven over wat er op zijn tekentafels in elkaar wordt gestoken, kwam bedrogen uit. Nergens op de opgestelde panelen werd concreet gemaakt wat er precies waar in Bathmen gebouwd moet worden, op één paneel na. Op een deel daarvan, in een iets gedetailleerderde kaart dan tot nu toe was prijsgegeven, was ingetekend waar de nieuw te bouwen spoorbogen ongeveer in het landschap geprojecteerd zijn (foto). Ontluisterend was vervolgens de constatering van I&M-vertegenwoordiger Frank van Heijst in gesprek met belangstellenden, dat het nu anderhalf jaar oude rapport met een verslag van de twee jaar durende onderzoeken en analyses van ProRail ‘geen enkele status heeft’. Het enige publieke document tot nu toe, waarin de plannen voor Bathmen enigszins concreet beschreven staan, wordt hiermee dus ook nog als onbetrouwbaar gekenschetst. Hij laat hiermee niet alleen de burgers van Bathmen, maar ook de Kamerleden die nota bene expliciet om deze informatie gevraagd hadden, in de kou staan.

In een voorgesprek met enkele BVB-bestuursleden lieten de ambtenaren er al geen misverstand over bestaan. De BVB-ers werd duidelijk gemaakt dat deze avond een rituele dans moest worden, getuige de uitspraak: "Die spoorboog komt er tóch."

      boze bui boven Bathmen

Dat ze nu door ProRail en het ministerie uitgenodigd worden om mee te denken (“We willen graag met u in gesprek, alle input passend bij de betreffende fase is meer dan welkom!”, aldus ProRail-manager André Haverkamp), zal bij veel Battummers overkomen alsof ze worden uitgenodigd te komen schieten op een spook. Waar de plannen blijkbaar doelbewust nog vaag worden gehouden, om te verbloemen hoe desastreus ze kunnen uitpakken voor de leefbaarheid in Bathmen en omgeving, leidt dat niet tot ‘meedenken’, maar – zoals een van de aanwezigen het uitdrukte – tot ‘stevig néédenken’ richting de praktijken van ProRail.

Op 18 januari sprak Haverkamp bij de aftrap van de serie informatieavonden tot de verzamelde regionale bestuurders in zijn gehoor: “We zijn op dit moment bezig met verdere uitwerking van de participatie. Gericht op open dialoog met belanghebbenden, betrokkenen en belangstellenden.”

“We zorgen voor voldoende informatie om rustig te bekijken, zoveel als mogelijk één-op-één gesprekken met deskundigen van ProRail en I&M, informatie op panelen en om mee naar huis te nemen, iedereen krijgt gelegenheid om zijn/haar persoonlijke vragen beantwoord te krijgen. Doel van de bijeenkomst: laagdrempelig, informerend, transparant, veel ruimte voor vragen, zorgen wegnemen.”

Ook kwamen er volgens Haverkamp “vooraf berichten in lokale media in overleg met de gemeente”. Volgens betrouwbare bronnen ging dat overleg met de gemeente er vooral ook over of er extra politieinzet nodig zou zijn rond de inloopavond in Boode. ProRail en I&M zagen de boze bui boven Bathmen dus blijkbaar wel degelijk hangen.

Protestbord overwegBestuursleden van de BelangenVereniging Bathmen werden door ProRail en I&M verzocht om plaats te nemen in een werkgroep die moet meedenken over de te nemen maatregelen om Bathmen na de uitvoering van de plannen nog enigszins leefbaar te houden. Het BVB-bestuur heeft dit geweigerd: “Wij gaan niet meewerken om de gevolgen van die plannen te helpen opvangen, omdat we helemaal niet willen dat die plannen zélf worden uitgevoerd. Als ook andere Battummers worden uitgenodigd om aan zo’n werkgroep deel te nemen, zou ik ze dat dan ook dringend ontraden,” aldus BVB-voorzitter Blaauw.

Bij de uitgang van Boode zei een boze aanwonende van de spoorlijn: “Was dit informerend? Transparant, zorgen wegnemen!? ProRail en het ministerie zijn dan blijkbaar vergeten dat ze ook nog gewoon eerlijk openbaar de waarheid moeten durven zeggen”. “Als die plannenmakers dachten dat ze met dit soort schijnheiligheid over Bathmen heen konden lopen, dan hebben ze het goed mis”, sprak zijn buurman. ProRail is voorlopig nog niet klaar met Bathmen.

 

Kijk hier op de website van RTV Oost voor een filmverslag van de informatieavond