Artikelen

Noordtak-plan biedt alternatieve oplossing

De provinciebesturen van Overijssel en Gelderland omarmen een initiatief van het Havenbedrijf Rotterdam om de vele goederentreinen die nodig zouden zijn niet over bestaand spoor, maar over een speciaal goederenspoor via een kortere route door dunbevolkt gebied in de Achterhoek te laten rijden. Uit het onderzoeksrapport over dit 'Noordtak'-initiatief blijkt dat de kosten van deze oplossing veel lager zijn dan het ministerie van I&M wil doen geloven. Maar staatssecretaris Mansveld wil er nog steeds niets van weten om naar alternatieven voor haar GON-plannen te kijken en sluit de ogen voor nieuwe inzichten.

 PvdA-staatssecretaris Wilma Mansveld

MansveldTreinOp 15 mei publiceerden het Havenbedrijf Rotterdam (HbR) en de provinciebesturen van Overijssel en Gelderland gezamenlijk de bevindingen van een verkennend onderzoek naar de Noordtak. Deze aftakking van de Betuweroute zou vanaf Zevenaar tot Oldenzaal de aan- en afvoerroute van goederentreinen naar Duitsland moeten worden, naast de 'grote bulk' aan goederenvervoer die via de Betuweroute rechtstreeks naar en van Duitsland rijdt. Uit het rapport blijkt dat de afwijzing door I&M van het in ogenschouw nemen van dit alternatief gebaseerd is op een totaal overtrokken beeld van de kosten. Waar Mansveld eerder schermde met bedragen van twee tot vier miljard euro, blijkt uit het rapport dat een effectieve oplossing al voor ca. 1,4 miljard gerealiseerd kan worden.Voor een meer gedetailleerde kostenraming beveelt het rapport nader onderzoek aan, maar Mansveld weigert dat tot nu toe halsstarrig.

 

Bovendien stellen HbR en de provincies dat de rijksoverheid in de GON-plannen uitgaat van uiterst minimale kostenberekeningen, die niet reëel zouden zijn. De zeer forse maatschappelijke kosten, onder meer door de waardedaling van onroerend goed in de dichtbevolkte gebieden die de goederentreinen zouden moeten doorkruisen, zijn bijvoorbeeld geheel buiten beschouwing gelaten. Eigen onderzoek van de BVB toonde al eerder aan dat op langere termijn de GON-plannen juist veel kostbaarder zijn dan het Noordtak-alternatief. Het door het ministerie kunstmatig groot gehouden financiële 'gat' tussen de investeringskosten van GON en die van een Noordtak blijkt in werkelijkheid veel kleiner te zijn, en op de langere termijn blijkt een Noordtak veel voordeliger.

Het Havenbedrijf legt ook de nadruk op de tijdwinst die behaald kan worden door de aanleg van de Noordtak. De reisduur van de haven naar Duitsland zou maar liefst twee uur minder worden en daarmee teruggebracht tot bijna de helft van de reisduur via bestaand spoor over Deventer. Maar daarnaast is de overlast van een Noordtak vele malen minder, door een tracé buitenom bewoond gebied, in tegenstelling tot de GON-routes die dwars door Arnhem, Zutphen, Deventer, Almelo en vele andere plaatsen als Bathmen gaan, en doordat bij de aanleg veel meer rekening gehouden kan worden met overlastbeperking dan bij rijden over bestaand spoor mogelijk is.

 

GONvarianten en Noordtak

De vele aantoonbare voordelen van het Noordtak-alternatief, waaronder ook de schaalbare aanleg- en uitbreidingsmogelijkheden die het mogelijk maken tot in lengte van jaren aan een eventueel groeiende capaciteitsbehoefte - waarmee het ministerie van I&M immers graag schermt - tegemoet te komen, maakten dat vrijwel alle spoorwoordvoerders in de Tweede Kamer Mansveld aanspoorden om deze route als serieus te onderzoeken alternatief ten opzichte van de huidige GON-plannen mee te gaan nemen in haar beleid. Concreet betekent dit: neem geen onomkeerbare beslissingen over GON zolang de Noordtak niet grondig is onderzocht, en geef de Noordtak een plaats als volwaardig alternatief in het besluitvormingsproces over het goederenvervoer in Oost-Nederland.

DucoHooglandAlleen Mansvelds partijgenoot, PvdA-woordvoerder Duco Hoogland blijkt mordicus afwijzend tegenover het bestuderen van de Noordtak omdat "de lopende procedures eerst netjes moeten worden afgemaakt" en omdat er toch geen geld voor zou zijn. Hij lijkt zich vrijwel klakkeloos te verschuilen achter de gestolde retoriek van het ministerie van I&M en weigert zich open te stellen voor de nieuwe inzichten, en voor de zware kritiek en enorme maatschappelijke onrust in Oost-Nederland, die door uitvoering van het Noordtak-plan voor een zeer groot deel zouden kunnen worden weggenomen.

Hooglands houding - die nogal afwijkt van de geluiden die zijn voorganger als PvdA-spoorwoordvoerder en mede-Kamerlid, Jacques Monasch, en fractiegenoot Roos Vermeij eerder in Bathmen lieten horen - is opmerkelijk. VVD-coalitiegenoot Betty de Boer, spoorwoordvoerder in de Tweede Kamer voor haar partij, liet eerder weten de Noordtak wel degelijk een serieus akternatief te vinden. De verwachting is dan ook dat onder de vrijwel Kamerbrede druk Mansveld er niet aan zal ontkomen om het Noordtak-plan een veel prominentere plaats in haar beleid te laten innemen dan ze tot nu toe gedaan heeft.

 

Time is on her side, want de opleverdatum van de GON-routes is uitgesteld van 2020 tot 2028. Dat geeft Mansveld de mogelijkheid om tijdens de rest van de huidige regeerperiode rustig de tijd te nemen om de mogelijkheden - de GON-route en de Noordtak - als volwaardige alternatieven naast elkaar te onderzoeken. Een besluit over het deeltracé van GON, namelijk de exacte route tussen Zutphen en Hengelo, heeft op dit moment nog geen enkel effect (er gaat geen spade de grond in voordat eerst nog een jarenlange procedure over het héle stuk van Elst tot Oldenzaal is afgerond), en zal als de Noordtak inderdaad het beste alternatief zal blijven, totaal overbodig blijken te zijn geweest.

Maar eerst zal Mansveld het Noordtak-alternatief de plaats moeten geven die het verdient.

 

--> Lees hier het volledige commentaar op het Noordtak-rapport en de Consultatienota dat de BVB aan de Tweede Kamer zond.

  

Afbeelding boven: De twee overgebleven varianten uit de plannen Goederenroutering Oost-Nederland (GON) en het voorziene Noordtak-tracé  (bron: Quick scan Noordtak Betuweroute Eindrapport, mei 2014).